ความสมบูรณ์แบบตามมาตรฐานสังคมต้องแลกมาด้วยการค่อย ๆ สูญเสียความเป็นตัวเอง ราคาที่จ่ายไปจึงสูงกว่าสิ่งที่เราได้รับกลับมา
ในอดีตช่วงเรียนปริญญาตรี ผมกับเพื่อนมักจะเดินทางด้วยกันบ่อย ๆ และเพลงที่มักจะเปิดขึ้นมาคือ เพลง Pieces ของ Sum 41 ในเวลานั้นผมไม่ได้เข้าใจความหมายของเพลง สนใจแต่ความไพเราะของมันเพียงอย่างเดียว
แต่ในปัจจุบันพบว่า มันมีความหมายที่ค่อนข้างร่วมสมัย เพลง Pieces ของ Sum 41 ออกมาในปี 2004 แต่หลายปีต่อมา Cone McCaslin มือเบสของวงได้ย้อนพูดถึงเพลงนี้ว่า ประโยคเปิดอย่าง “I tried to be perfect, but nothing was worth it” แทบจะบอกใจความสำคัญของเพลงได้ทั้งหมด
เขามองว่า วัยรุ่นต้องเผชิญกับแรงกดดันมากมาย ทั้งคำถามว่าจะทำอะไรหลังเรียนจบ จะเลือกเส้นทางไหน และชีวิตในอนาคตควรเป็นอย่างไร ทั้งที่ในวัยเพียง 16 หรือ 17 ปี พวกเขากลับถูกคาดหวังให้เริ่มวางแผนชีวิตของตัวเองแล้ว
ที่ผมชอบมาก ๆ คือ McCaslin ยังมองว่า เมื่อเวลาผ่านไป Pieces ยังคงเปิดโอกาสให้ผู้ฟังนำเพลงกลับมาสะท้อนกับสถานการณ์ของตัวเอง และเตือนเราว่า "การเติบโตไม่ได้หมายความว่าเราต้องพยายามเป็นคนที่สมบูรณ์แบบอยู่ตลอดเวลา เพราะท้ายที่สุดมนุษย์ทุกคนต่างมีข้อบกพร่องของตนเอง"
นี่แหละคือเหตุผลที่ผมเขียนบทความนี้ขึ้นมา ในปัจจุบันผมพบว่า "ความสมบูรณ์แบบไม่เคยคุ้มค่า มันไม่ต่างกับการที่พยายามจะค้นหา ม้านิลมังกร หรือ เพกาซัส กล่าวคือ มันไม่มีทางเป็นไปได้
ในเมื่อเรากำลังพยายามในสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ มันทำให้เราเหนื่อยล้า และท้ายที่สุดก็ลงเอยด้วยความเศร้า และความผิดหวังในชีวิต
ยิ่งกว่านั้น ความพยายามจะสมบูรณ์แบบส่วนหนึ่งถูกหล่อหลอมจากครอบครัวและสังคม โดยมีการจินตนาการร่วมกันทางสังคม (Social Imaginary) เป็นฉากหลังทางวัฒนธรรมที่กำหนดว่าอะไรคือคนที่ ดี เหมาะสม หรือมีคุณค่า
กล่าวคือ ทั้งที่เราควรพยายามเป็นคนที่ดีขึ้นในแบบของตัวเอง หรือกำลังพยายามกลายเป็นคนที่คิดว่าคนอื่นจะยอมรับมากกว่าเดิมกันแน่
และมิวสิกวิดีโอก็ทำให้การตีความเรื่อง “ความสมบูรณ์แบบที่ถูกสร้างขึ้นจากภายนอก” โดยมีภาพของชีวิตหลายแบบที่ถูกติดป้ายว่า “perfect” ไม่ว่าจะเป็นร่างกาย ครอบครัว ชีวิต หรือประสบการณ์ต่าง ๆ ก่อนจะจบด้วยภาพที่เล่นกับความหมายของ “perfect life” และ “perfect lie” อย่างชัดเจน
I tried to be perfect (ฉันพยายามทำทุกอย่างให้สมบูรณ์แบบ)
But nothing was worth it (แต่สุดท้ายแล้ว มันกลับไม่คุ้มค่าเลย)
I don't believe it makes me real (และฉันก็ไม่เชื่อว่าสิ่งเหล่านั้นทำให้ฉันเป็นตัวเองอย่างแท้จริง)
ต่อให้เราเข้าใกล้ความสมบูรณ์จนเกือบจะเอื้อมถึง การยอมรับ ความสงบ หรือความรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่าก็ไม่มีวันมาถึง
เพราะต่อให้เราต้องเปลี่ยนตัวเองไปเรื่อย ๆ เพื่อให้กลายเป็นคนที่คนอื่นยอมรับ สุดท้ายคนที่ได้รับการยอมรับจะเป็นตัวเราจริง ๆ ใช่หรือไม่
สังคมมีภาพอยู่แล้วว่า ชีวิตที่ดีควรหน้าตาอย่างไร รูปร่างที่ดีควรเป็นแบบไหน ครอบครัวที่สมบูรณ์ควรเป็นอย่างไร ความสำเร็จควรไปถึงจุดใด
เมื่อเห็นภาพเหล่านี้ซ้ำ ๆ เราจะเริ่มรู้สึกว่า “นี่คือชีวิตที่ฉันควรมี” และจาก ควรมี ก็สามารถค่อย ๆ กลายเป็น “ถ้าฉันไม่มี แสดงว่าฉันยังไม่ดีพอ”
ยิ่งไปกว่านั้นการหยุดพยายามเป็นสิ่งที่คนอื่นคาดหวัง มีราคา เพราะเราจะเสียการยอมรับ เสียความสัมพันธ์บางอย่าง ถูกมองว่าเปลี่ยนไป หรือพบว่าหลังจากถอดสิ่งที่พยายามเป็นออกแล้ว เรายังไม่รู้เลยว่า “ตัวจริงของเรา” คือใคร
แต่จุดประสงค์ของเพลงนี้มันไม่ได้พยายามสะท้อนสังคมจนน่าปวดหัวขนาดนั้น
That I'm trying to let you know (สิ่งที่ฉันพยายามจะบอกให้คุณรู้ก็คือ)
That I'm better off on my own (บางทีการอยู่ด้วยตัวเอง อาจเป็นสิ่งที่ดีกว่าสำหรับฉัน)
ความสมบูรณ์แบบต้องแลกมาด้วยการค่อย ๆ สูญเสียความเป็นตัวเอง ราคาที่จ่ายไปจึงสูงกว่าสิ่งที่เราได้รับกลับมา
อย่าเข้าใจผิดนะครับ เพลง Pieces มันไม่ได้กำลังบอกให้เราเลิกพยายามเป็นคนที่ดีขึ้น
แต่ชวนให้ถามว่า เรากำลังเติบโตเป็นตัวเองในแบบที่ดีขึ้น หรือกำลังพยายามกลายเป็นใครอีกคน เพียงเพราะเชื่อว่านั่นคือแบบที่คนอื่นหรือสังคมจะยอมรับ
ครู/ผมแนะนำว่า "เราไม่ควรพยายามทำตัวให้สมบูรณ์แบบตามภาพที่สังคมวางไว้ แต่คือการพัฒนาตัวเองโดยไม่ต้องสูญเสียความเป็นตัวเองไปพร้อมกัน"
เพราะหากความสมบูรณ์แบบนั้นต้องแลกด้วยการเลิกเป็นตัวเราเอง มันก็คงไม่คุ้มค่าตั้งแต่แรกแล้วครับ
อ้างอิง
Mastel, J. (2026). SPILL feature: Live loud – A conversation with Cone McCaslin of Sum 41. The Spill Magazine.