ความรักเป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์แทบทุกชนิดในชีวิต เรารักพ่อแม่ รักเพื่อน รักคนรัก หรือแม้แต่รักใครบางคนในรูปแบบที่ไม่สามารถอธิบายสถานะได้ง่าย ๆ
แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้เราจะใช้คำว่า “รัก” เหมือนกัน ความรักแต่ละความสัมพันธ์กลับให้ความรู้สึกไม่เหมือนกันเลย
บางความสัมพันธ์มีความอบอุ่นและเข้าใจกัน แต่ไม่มีความรู้สึกโรแมนติก
บางความสัมพันธ์เต็มไปด้วยแรงดึงดูด แต่ยังไม่ได้ผูกพันกันมากนัก
บางคู่ใช้ชีวิตร่วมกันมายาวนาน แม้ความตื่นเต้นในช่วงแรกจะลดลง แต่ยังคงเลือกที่จะดูแลและอยู่ข้างกันต่อไป
แล้วอะไรทำให้ความรักเหล่านี้แตกต่างกัน
หนึ่งในแนวคิดที่ได้รับการกล่าวถึงอย่างกว้างขวางคือ Triangular Theory of Love หรือทฤษฎีสามเหลี่ยมของความรัก ของ Robert Sternberg ซึ่งเสนอว่า ความรักสามารถทำความเข้าใจผ่านองค์ประกอบสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่ Intimacy, Passion และ Commitment
Intimacy ความใกล้ชิด คือความรู้สึกสนิทสนม ไว้วางใจ เข้าใจกัน และรู้สึกว่าสามารถแบ่งปันบางส่วนของชีวิตให้แก่อีกฝ่ายได้
องค์ประกอบนี้ไม่ได้มีเฉพาะในความสัมพันธ์แบบคู่รัก แต่พบได้ทั้งในครอบครัวและมิตรภาพ เราสามารถรักเพื่อนคนหนึ่งอย่างลึกซึ้งได้โดยไม่จำเป็นต้องมีความรู้สึกโรแมนติกเลย
Passion ความเสน่หาและแรงดึงดูด เป็นส่วนที่เกี่ยวข้องกับความตื่นเต้น ความปรารถนา แรงดึงดูดทางกายและความรู้สึกโรแมนติก
มันจึงเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้การพบใครบางคนรู้สึก “พิเศษ” แตกต่างจากความสัมพันธ์ทั่วไป และมักมีบทบาทมากในความรักแบบคู่รัก
Commitment ความผูกมัดและการเลือกที่จะอยู่ด้วยกัน ส่วนนี้น่าสนใจสำหรับผมมาก เพราะความรักไม่ได้มีเพียงสิ่งที่เรา รู้สึก แต่ยังรวมถึงสิ่งที่เรา เลือก
Commitment คือการตัดสินใจว่าจะรักษาความสัมพันธ์นั้นไว้ รับผิดชอบต่อสิ่งที่ตกลงร่วมกัน และยังคงลงทุนกับความสัมพันธ์เมื่อเวลาผ่านไป
เพราะในความสัมพันธ์ระยะยาว เราคงไม่สามารถรู้สึกตื่นเต้นเหมือนวันแรกได้ทุกวัน
บางวันเรารักกันด้วยความรู้สึก
แต่บางวันเราอาจรักกันผ่าน การกระทำและการเลือกที่จะยังดูแลกันอยู่
ความรักจึงไม่ได้มีสูตรเดียว
เมื่อองค์ประกอบทั้งสามมีมากน้อยต่างกัน รูปแบบของความรักก็แตกต่างกันไป
บางความสัมพันธ์อาจมีความใกล้ชิดมากแต่ไม่มี Passion
บางความสัมพันธ์อาจเริ่มต้นจาก Passion อย่างรุนแรงแต่ยังไม่มี Commitment
ขณะที่บางความสัมพันธ์ค่อย ๆ สร้างทั้งความใกล้ชิด แรงดึงดูด และความผูกพันขึ้นพร้อมกัน
Sternberg เรียกความรักที่มีองค์ประกอบทั้งสามร่วมกันว่า Consummate Love หรือความรักที่ประกอบด้วย Intimacy, Passion และ Commitment พร้อมกัน
แต่ผมคิดว่าสิ่งที่น่าสนใจกว่าการพยายามถามว่า
“ความรักของเราเป็นประเภทไหน”
แต่เป็นการถามว่า
“ตอนนี้ความสัมพันธ์ของเรามีอะไรอยู่มาก และกำลังขาดอะไรไป”
เพราะความรักไม่ได้หยุดนิ่ง
คนสองคนอาจเคยมี Passion มากในช่วงเริ่มต้น ก่อนจะค่อย ๆ มี Intimacy เพิ่มขึ้น ความสัมพันธ์บางคู่มี Commitment ยาวนาน แต่ความใกล้ชิดกลับค่อย ๆ ลดลง ขณะที่บางคู่สามารถสร้างความใกล้ชิดขึ้นใหม่ได้หลังผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบาก
ดังนั้น ความรักอาจไม่ได้เป็นเพียงความรู้สึกที่ “เกิดขึ้น” กับเรา
แต่เป็นความสัมพันธ์ที่คนสองคนค่อย ๆ สร้าง เปลี่ยนแปลง และดูแลร่วมกัน
คำถามสำคัญของความรักจึงไม่ใช่เพียงว่า “เรายังรักกันหรือไม่” แต่คือ “ความรักที่เรากำลังสร้างร่วมกัน มีหน้าตาแบบไหนในวันนี้
อ้างอิง
คาลอส บุญสุภา. (2562). จิตวิทยาความรัก (Psychology of Love) ตอนที่ 1. https://sircr.blogspot.com/2019/11/psychology-of-love.html